Data publikacji: 19 października 2026
To jedna z najważniejszych premier ostatnich miesięcy w świecie polskiej sztucznej inteligencji. Powstała w ramach Gaia AI Factory rodzina modeli językowych Polish ModernBERT wyznacza nowy standard rozumienia języka polskiego i już dziś pokazuje wyniki przewyższające dotychczasowe analogiczne polskie modele językowe. Co ważne, nie jest to kolejny chatbot. To fundament, na którym można budować nowoczesne, efektywne kosztowo systemy AI dla biznesu, administracji i nauki.
Polski przełom w AI
W świecie sztucznej inteligencji najwięcej uwagi przyciągają modele generatywne, które potrafią pisać teksty czy odpowiadać na pytania. Jednak za wieloma skutecznymi rozwiązaniami biznesowymi stoją mniej widoczne, ale równie ważne technologie. Do tej grupy należy właśnie Polish ModernBERT. Model został zaprojektowany do jednego, głównego zadania: jak najlepszego rozumienia tekstu w języku polskim. Dzięki temu może stanowić podstawę systemów analizujących dokumenty, klasyfikujących treści, wyszukujących informacje czy rozpoznających kluczowe pojęcia w ogromnych zbiorach danych.
Jak podkreśla dr inż. Marek Kozłowski, kierownik AI LAB z Ośrodka Przetwarzania Informacji, Państwowego Instytutu Badawczego, ośrodka, który w ramach Gaia AI Factory zbudował te modele:Polish ModernBERT to model reprezentacyjny, którego zadaniem jest wysokiej jakości zrozumienie tekstu w języku polskim oraz budowanie jego głębokiej reprezentacji. Nie służy on do generowania treści, ale do analizy, porównywania, czy nawet wyszukiwania informacji.
Najlepszy wynik w historii polskich modeli tego typu, czyli modeli reprezentacyjnych (ang: encoder-only)
W badaniach obejmujących aż 30 różnorodnych zadań związanych ze zrozumieniem języka naturalnego Polish ModernBERT osiągnął najlepsze wyniki spośród porównywanych analogicznych polskich modeli. Szczególnie imponujące rezultaty uzyskał w pracy z długimi dokumentami, takimi jak akty prawne, raporty czy obszerne opracowania.
Model potrafi analizować dokumenty liczące nawet 8 tysięcy tokenów, zachowując wysoką skuteczność i jednocześnie zużywając mniej zasobów obliczeniowych niż wcześniejsze rozwiązania. W wariancie Base (zdolnym do efektywnej pracy nawet na CPU) osiągnął lepsze wyniki przy jednoczesnym zmniejszeniu liczby parametrów o 22% względem porównywanego modelu referencyjnego.
Miliony dokumentów? To właśnie jego środowisko!
Największy potencjał Polish ModernBERT ujawnia się wszędzie tam, gdzie organizacje muszą pracować z ogromnymi zbiorami dokumentów, nawet tymi długim liczącymi często kilka lub kilkanaście stron. Model może być wykorzystywany do:
- automatycznej klasyfikacji dokumentów,
- przypisywania zgłoszeń do odpowiednich kategorii,
- wykrywania nazw własnych, takich jak nazwy instytucji, osób i miejsc,
- identyfikacji podobnych semantycznie treści,
- grupowania dokumentów według podobnej tematyki,
- budowy nowoczesnych wyszukiwarek semantycznych,
- tworzenia systemów RAG wspierających generatywną AI.
- budowy szybkich, niewymagających uczenia modeli typu System-1
To oznacza realne zastosowania w administracji publicznej, bankowości, sektorze prawnym, ochronie zdrowia, przemyśle czy nauce. Wszędzie tam, gdzie każdego dnia przetwarzane są dziesiątki tysięcy lub miliony dokumentów tekstowych. Należy pamiętać, iż większość prac dotyczących automatyzacji przetwarzania dokumentów opartych na analizie zawartego tekstu nie wymaga zawsze użycia najdroższych modeli generatywnych, najczęściej w dużej ilości zadań wystarczy użyć modeli reprezentacyjnych by zysk biznesowy był szybko odczuwalny, a koszty marginalne.
AI dostępna dla wszystkich firm
Jedną z największych zalet Polish ModernBERT jest efektywność. Nowy model jest nie tylko dokładniejszy od wcześniejszych rozwiązań, ale również szybszy i bardziej oszczędny jeśli chodzi o zużywane zasoby sprzętowe czy pośrednio nawet zużycie energetyczne. Może działać nawet na standardowych procesorach CPU, bez konieczności korzystania z kosztownych kart GPU. To dobra wiadomość dla wielu instytucji i firm, które chcą wdrażać sztuczną inteligencję, ale nie dysponują rozbudowaną infrastrukturą obliczeniową wyposażoną w klastry GPU.
Jak podkreśla Marek Kozłowski:Nasze modele są dużo szybsze od wcześniejszych rozwiązań i znacznie mniejsze przy zachowaniu dalej wysokiej jakości. Nawet organizacje, które nie posiadają GPU, mogą z nich korzystać. Modele są nadal wydolne i potrafią przetwarzać kilka tekstów na sekundę nawet na klasycznych jednostkach CPU.
Tworzony w Polsce, rozwijany dla Europy
Rodzina Polish ModernBERT została wytrenowana na specjalnie zbudowanym korpusie zawierającym ponad kilkadziesiąt miliardów polskich tokenów i specjalnie dostosowana do specyfiki języka polskiego. To sprawia, że model lepiej radzi sobie z odmianą, fleksją i złożoną strukturą naszego języka niż wiele podobnych rozwiązań wielojęzycznych. Twórcy nie zamierzają jednak poprzestać na Polsce. Kolejnym krokiem możę być rozszerzenie technologii na kolejne języki europejskie, co może otworzyć drogę do budowy nowej generacji europejskich modeli AI opartych na lokalnych danych, językach i potrzebach użytkowników.
Fundament dla europejskiej sztucznej inteligencji
Polish ModernBERT pokazuje, że przełomowe technologie AI mogą powstawać także w Europie i być rozwijane z myślą o konkretnych potrzebach użytkowników. To nie kolejny chatbot, ale kluczowy element bazowej, modelowej infrastruktury, która pozwoli budować bardziej inteligentne, szybsze i tańsze systemy przetwarzania informacji. Dla firm, instytucji publicznych i organizacji posiadających ogromne zasoby dokumentów oznacza to jedno: sztuczna inteligencja zaczyna naprawdę rozumieć język polski i nie zawsze musi wymagać drogich inwestycji w karty GPU.
A to dopiero początek. Polish ModernBERT powstały w ramach Gaia AI Factory może stać się jednym z najważniejszych fundamentów rozwoju polskiej i europejskiej AI w nadchodzących latach.
Z Polish ModernBert można skorzystać tutaj: https://huggingface.co/collections/OPI-PIB/pl-modernbert
Gaia AI Factory - to polska Fabryka Sztucznej Inteligencji tworzona w ramach programu EuroHPC JU. Łączy nowoczesną infrastrukturę superkomputerową, dane, kompetencje i wsparcie eksperckie, aby przyspieszać rozwój innowacyjnych rozwiązań AI dla nauki, biznesu i sektora publicznego. To jeden z największych projektów infrastruktury sztucznej inteligencji realizowanych obecnie w Polsce. Konsorcjum tworzy jedenaście topowych polski
